شبی خاطره انگیز با یاد استاد بهاری

شامگاه جمعه 25 خرداد (15 ژوئن) در تالار وحدت جمع زیادی از اهالی موسیقی گرد هم آمدند تا دوازدهمین سال خاموشی استاد علی‌اصغر بهاری، یگانه حلقه اتصال دو نسل کمانچه نواز معاصر را گرامی بدارند. در این مراسم، داود گنجه ای، همایون خرم، علی اکبر شکارچی، کیهان کلهر، داریوش پیرنیاکان،حمیدرضا نوربخش، درویش رضا منظمی، مجیددرخشانی، محمد سریر، هادی منتظری، جلیل عندلیبی، فرج علیپور، جمال سماواتی، رامین جزایری، سعید رودباری، فریدون حلمی و  عبدالحسین مختاباد حضور داشتند. همچنین سه کمانچه نواز مطرح یعنی مهدی آذرسینا، سعید فرجپوری و اردشیر کامکار از  غایبان  مجلس بودند.

پس از نمایش فیلم  کوتاهی از مصاحبه کامبیز روشن روان با استاد بهاری که در سال 1372 انجام شده بود، داریوش پیرنیاكان روی صحنه آمد و صحبت های جالبی را عنوان کرد. پیرنیاکان می گفت: استاد بهاری یكی از با تقواترین استادان موسیقی ماست. به این معنا كه تقوای هنری یكی از بارزترین خصوصیات او بود. اهالی موسیقی هنری ایران هیچ وقت موسیقی را برای امیال دنیوی چه از نظر شخصیتی در اجتماع و چه از نظر مادی، آلت دست خود قرار نداند. برخی فکر می کنند تقوی فقط در زمینه مسائل دینی است در صورتی که بهاری از با تقواترین هنرمندان عرصه موسیقی بود و هیچگاه پشت سر کسی بدگویی نکرد و همواره با سعه صدر و نیکویی با همکاران و همنوعان خویش برخورد داشت.

پیرنیاکان با نقل خاطره ای ادامه داد، یک روز به اتفاق حسین علیزاده و مجید درخشانی برای دیدن استاد شهنازی به منزلش در  آبسرد دماوند رفتیم. وقتی رسیدیم ایشان گفتند از آقای بهاری خبری دارید، گفتیم نه. گفت خوب است به اتفاق به منزلش برویم. خود استاد شهنازی نشانی را بلد بودند و پیش افتادند. وقتی در زدیم یک جوانی در  را باز کرد. استاد شهنازی به او گفت به آقای بهاری بگویید فلانی آمده است. چند دقیقه پس از رفتن آن جوان، دیدیم که استاد بهاری نفس زنان خود را به دم در رساند و استاد شهنازی را در آغوش گرفت. او جوری به استقبال آمد که گویی یک مقام بلند پایه مملکتی در منزلش را زده بود. وقتی در اتاق دور هم نشستیم، آقای علیزاده به استاد بهاری گفتند می خواهم مصاحبه ای بکنم و بعد صحبت ها شروع شد. ایشان در لابلای حرف هایشان گفتند: من از آقای شهنازی خیلی استفاده کردم و در واقع شاگرد ایشان بودم. استاد شهنازی تعارف کردند و گفتند: نه آقا، ما با هم همکار بودیم. اما استاد بهاری گفت: نه آقای شهنازی بگذار این جوان ها بدانند که من یک دوره ردیف را پیش شما کار کردم.

بعد از سخنان پیرنیاکان، آریان بهاری نوجوان 12 ساله كه نوازندگی این ساز را در چهار سال اخیر نزد علی اکبر شکارچی آموخته است، به روی صحنه آمد و پیش درآمد بیات اصفهان از ساخته های پدربزرگش استاد بهاری را نواخت. پس از وی، یكی از شاگردان قدیمی استاد بهاری به نام رضا رحیمی قطعاتی در آواز افشاری اجرا كرد. هادی منتظری یکی از شاخص ترین شاگردان استاد بهاری نیز  نوازنده‌ی دیگر مراسم بود كه با قطعه‌ای در مایه افشاری به كمانچه نوازی پرداخت. وی پس از اجرای پشت تریبون آمد و با اشاره به روز 24 خرداد گفت: من در واقع امشب تولد خودم را جشن گرفتم. سپس دسته گلی از سوی انجمن موسیقی به وی اهدا شد و چون 24 خرداد سالروز تولد داود گنجه ای هم بود، دسته گل دیگری نیز به وی اهدا شد. پس از آن، گروه خروش با خوانندگی علی خدایی، به اجرای دو قطعه‌ در دستگاه شور پرداختند.

محمد جواد بشارتی مجری برنامه در لابلای صحبت هایش یک قطعه کوتاه ادبی از استاد بهاری قرائت کرد که خیلی مورد توجه حاضران قرار گرفت. "ای ساکنان کوی وفا، دم غنیمت است، شادی اگر نبود، همین غم غنیمت است". مجری در ادامه قطعه شعری از زنده یاد ناصر فرهنگ فر در رثای استاد بهاری خواند که این نیز با استقبال حاضران روبرو شد.

علی اکبر شکارچی چهره نام آشنای کماچه نوازی معاصر در میان استقبال بسیار گرم حاضران پشت تریبون رفت و با حرارتی خاص در مورد استادش به سخن سرایی پرداخت. در ابتدا  گفت: تجلیل از بهاری، تجلیل از موسیقی ایران است و امروز كه این برنامه به یادبود استاد برگزار می شود، نشانه‌ی قدرشناسی ملت ایران  است. شکارچی همچنین یادی از کمانچه نوازان فقید چند سال اخیر همچون کامران داروغه و محمد طغانیان (نوازنده محلی) کرد و سپس در سیری گذرا بر زندگی استاد بهاری، ادامه داد: بهاری، استادی مهربان بود که موسیقی را از دایی ها و از پدربزرگش آموخت. بهاری همه شاگردان خود را بسیار دوست می داشت و هرگز نمی شد که از زبان او برتری کسی را با فرد دیگری شنید.

شکارچی، استاد بهاری را تنها حلقه اتصال نسل کمانچه نوازان عهد قاجار با نسل امروز عنوان کرد و افزود: رشد و پیشرفت کمانچه نوازی نسل بعد از دهه پنجاه متأثر از سه شیوه نوازندگی است. اول نوازندگی محلی که در اقصی نقاط ایران با گویش ها و لحن های مختلف جریان دارد. دوم نوازندگی با لحن آذری که هابیل علی اف نماینده شاخص آن هستند و سوم نوازندگی دستگاهی که استاد بهاری به عنوان تنها منبع زنده در عصر حاضر آن را نمایندگی کردند و اینک به همت استاد بهاری است که در حوزه‌ی موسیقی شهری، نوازندگان شاخصی این ساز را زنده نگه داشته اند.

شكارچی ادامه داد: در سال‌های 1320 به بعد با سرازیر شدن پول نفت طبقه‌ای مرفه، موسیقی كاباره‌ای را بنیان‌ گذاشته بودند و در همان حوزه کارهای زیادی ساختند، اما اینكه پس از این همه سال كمانچه‌ی استاد بهاری هنوز اصالت خود را دارد شاید به این دلیل باشد كه موسیقی او تكیه بر اصالت دیرین دارد. استاد بهاری اگر چه شاهد فراز و نشیب‌های بسیار بود و در دل این ورطه‌ها زندگی كرد، اما سربلند بیرون آمد. موسیقی او این سرشار از غنای ملودیك است. ریتم‌های بسیار غنی دارد و صدای خاص سازش کاملاً منحصر فرد است. او به روش سینه به سینه آموزش دیده بود و به همین روش هم به آموزش شاگردانش پرداخت. بسیار خونگرم و بی‌ادعا بود و به تعادلی در موسیقی خود رسیده بود.

پس از تکنوازی کمانچه توسط شکارچی، كیهان كلهر با اصرار مجری به روی صحنه آمد و خیلی کوتاه ادای احترامی به استاد بهاری کرد. کلهر می گفت: وقتی پنج ساله بودم استاد را در تلویزیون در حال نواختن كمانچه می‌دیدم، اما هرگز فرصت نشد تا از او درس بگیرم ولی باید بگویم كه او باعث شد كه من از صدای كمانچه خوشم بیاید. نسل ما در هر حال مدیون این مرد بزرگ است. چه آنها که شاگردش بودند و چه آنها که مثل من چنین توفیقی را پیدا نکردند. پس از سخنان کلهر، محمد مقدسی از شاگردان نسل اول استاد بهاری با یادآوری صداقت و تقوای هنری استاد به نواختن كمانچه پرداخت. در پایان نیز مجری برنامه اعلام کرد به دلیل دیر هنگام بودن، از صدای ساز دو نوازنده مطرح دیگر یعنی درویش رضا منظمی و فرج علیپور محروم هستیم!