موســــيقی مــا

موسيقي ايران زمین About Persian Music

پیدا و پنهان موسیقی ما

مروری بر برنامه 30 گانه شب های موسیقی ایران

پیدا و پنهان موسیقی ما

ابتکار انجمن موسیقی ایران در برگزاری برنامه ای تحت عنوان شب های موسیقی ایران که در آن هر شب یکی از استان های کشور می توانست به تشخیص خود، تمام یا بخشی از بضاعت موسیقایی خود را به تهران بیاورد تا در تالار وحدت اجرای موسیقی داشته باشند، در نوع خود بی نظیر و حاوی تجربه های جالب و ارزشمندی برای جامعه موسیقی کشور بود که در این نوشتار به صورت گذرا برخی از آنها مورد بررسی قرار گرفته و نام استان ها به همان ترتیبی که در تهران اجرای برنامه داشته اند، آمده است.

 

خوزستان

یکی از متنوع ترین استان های کشور از حیث اقوام مختلف ایرانی است و به همین دلیل موسیقی های بسیار رنگارنگی در این استان یافت می شود. با این وجود یگ گروه موسیقی عربی از سوسنگرد، یک گروه لری از اندیمشک، علی حافظی تکنواز نی از منطقه بختیاری و یک گروه کوبه ای نواز از شهر اهواز به عنوان نماینده موسیقی استان خوزستان هنرنمایی کردند.

 

تهران

شهر تهران با ویژگی هایی که دارد، به طور معمول نمی تواند با یک استان مقایسه شود زیرا کانون همه فعالیت های کلان فرهنگی وهنری کشور است. با این وجود در شب موسیقی این استان گروه هایی خارج از شهر تهران به صحنه آمدند. گروه قاصدک از شهرستان ورامین، ارکستر جاویدان از کرج و گروه مهرورزان از شهر ری نمایندگان موسیقی استان تهران بودند. علاوه براین استاد شیرخدا خواننده و نوازنده ضرب زورخانه با همان طراوتی که هر روز صبح در رادیو می خواند، آن شب برای همشهریانش خواند و نواخت.

 استاد شیر خدا

خراسان رضوی

به جز سه چهره سرشناس موسیقی نواحی خراسان رضوی یعنی استادان حاج قربان سلیمانی، حسین سمندری و نور محمد درپور، سایر هنرمندان موسیقی بومی استان نظیر بخشی رمضان سلمانی بردری، آی محمد یوسفی، عبدالله سرور احمدی، علیرضا سلیمانی فرزند حاج قربان حضور داشتند. عثمان محمد پرست نوازنده دوتار منطقه جنوب خراسان رضوی هم قطعاتی را با تأثیر پذیری زیاد از موسیقی های شهری و نوعاً تحریف شده با دوتارش نواخت. اجرای آوازهای کرمانجی توسط حسین عزیزی از شیروان هم کامل کننده بخش موسیقی نواحی آن شب بود. از هنرمندان خراسانی مقیم تهران، کیوان ساکت نیز در جلسه حضور داشت که دقایقی به سه تار نوازی پرداخت.

 

گلستان

جوانان گرگانی در قالب گروه "درویش خان" در شب موسیقی استان گلستان با اجرای آثاری از محمد رضا لطفی، پرویز مشکاتیان و حسین علیزاده گل کاشتند. این شب همچنین با هنرنمایی گروه موسیقی کتولی همراه بود که بسیار مورد توجه حاضران قرار گرفت. سید احمد حسینی که سرپرستی این گروه را از سال ها پیش بر عهده دارد، این بار نیز همچون اجراهای پیشین موفق شد تحسین حاضران را داشته باشد.  ترکمن ها نیز دو برنامه متفاوت داشتند. ابتدا نوجوان نابغه ترکمن به نام گلدی محمد گلدی نژاد معروف به "اوغلان بخشی" که سال 1383 در ششمین جشنواره موسیقی نواحی کرمان، به عنوان پدیده جشنواره معرفی شد، روی صحنه آمد و به تنهایی به اجرای دوتار و آواز ترکمنی پرداخت. در پایان، گروه "دولت محمد آزادی" به سرپرستی دکتر مجید تکه هم بخش دیگر از موسیقی ترکمنی را به نمایش گذاشتند.

 

آذربایجان شرقی

در بخش موسیقی دستگاهی، گروه صنم با خوانندگی شهرام آبرومند آذر خواننده فارسی خوان دیار آذربایجان، در بخش موسیقی بومی گروه عاشیقی سهند و در بخش موسیقی کلاسیک آذری، گروه کرال آذربایجانی به سرپرستی خسرو نژاد آریا چندین ترانه آذری را با تنظیم های خاص ارکسترهای آذری-غربی به صورت چند صدایی خواندند.

 

چهارمحال و بختیاری

گروه های موسیقی مندیر، صلح بروجن و نوای مهر بیشترین نقش را داشتند. در این میان گروه صلح بروجن با همراه کردن دو ساز وحشی سرنا و دهل در کنار ارکستر سازهای ایرانی قصد داشت تلفیقی از موسیقی اصیل بختیاری و عناصر موسیقی دستگاهی ارائه دهد. دو نوازی کرنا و دهل علی اکبر مهدی پور و علی حیدری، دونوازی سنتور و تنبک از شهرکرد بخش دیگری از برنامه بود و در پایان گروه تنبک نوازان آفاق از همین شهر به اجرای موسیقی کوبه ای پرداختند.

 

لرستان

شب موسیقی لرستان یکی از شلوغ ترین شب ها بود. تقریباً هیچ جای خالی در تالار وحدت پیدا نمی شد. در ابتدا گروه زاگرس خرم آباد با خوانندگی سیف الدین آشتیانی به روی صحنه آمد و بخش هایی از موسیقی لرستان را در فضای ماهور لری اجرا کرد. سپس آشتیانی جایش را به خواننده پر آوازه دیار لرستان یعنی ایرج رحمان پور داد تا صورت دیگری از موسیقی کهن این خطه به روی حاضران گشوده شود. یکی دیگر از جلوه های موسیقایی لرستان اجرای آواز شاهنامه خوانی بود. پس از آن نوبت به اجرای موسیقی توسط گروه تال به سرپرستی فرج علیپور نوازنده و خواننده نام آشنای لرستان رسید. در این گروه فرج علیپور ابتدا با همراهی دو فرزندش مسلم و میلاد قطعاتی را خواند و نواخت، سپس با حضور دایوش نظری خواننده جوان لرستان بخش های دیگری از موسیقی ناب لری را اجرا کردند.

 

خراسان شمالی

خراسان شمالی در شب موسیقی خودش، تقریباً یکدست بومی ظاهر شد. کاروانی با هنرمندان بزرگ و نام آور خطه خراسان شمالی، از علی آبچوری نوازنده بزرگ قوشمه گرفته تا سهراب محمدی بزرگ ترین خواننده آواز لو. همچنین عیسی قلی پور خواننده ونوازنده دوتار کرمانجی و آنه مراد رستگاری تنها شاگرد زنده یاد اولیاقلی یگانه که به زیبایی بخش هایی از دوتارنوازی ترکمنی شمال خراسان را به نمایش گذاشت. دیگر هنرمند نامی این دیار ولی رحیمی بود که پیش از این در جشنواره های متعدد موسیقی نواحی و فجر اجراهایش را شاهد بودیم. در حال حاضر ولی رحیمی شاخص ترین نوازنده کمانچه کرمانجی است که با سنی نزدیک به هشتاد سال هم خوب می نوازد و هم خوب می خواند. خراسان شمالی در موسیقی دستگاهی تنها یک عودنواز جوان را به تهران آورده بود تا دقایقی به تکنوازی عود بپردازد و جالب آنکه بر خلاف انتظار جمعیت او بسیار خوش درخشید.

 استاد علی آبچوری و حسین ببی

سمنان

گروه موسیقی ارشاد از شهرستان گرمسار نخستین اجرای آن شب را در دستگاه نوا رقم زدند. پس از آنها، گروه موسیقی قومس با محوریت حسن ادیب معاون اداره کل فرهنگ و ارشادی اسلامی استان سمنان وارد صحنه شد و در دستگاه شور به اجرای برنامه پرداخت. ادیب خواننده و نوازنده کمانچه علاوه بر سرپرستی گروه، مسئولیت اداری هم داشت و حسن اتفاق جالبی بود. یکی از برنامه های مورد توجه حاضران تالار، سه نوازی سه تار، تنبک و نی بود و با آنکه خواننده ای در کار نبود توجه بالای شنوندگان را در پی داشت. اما گروه موسیقی سپهر از شهرستان شاهرود، پر حجم ترین برنامه را ارائه داد. دو نوازی سنتور و تنبک یک پدر و پسر در قالب گروه موسیقی کیان دامغان هم بسیار مورد توجه قرار گرفت. گروه موسیقی ویلاج سنگسر نیز لایه هایی از موسیقی بومی در این استان را به نمایش گذاشت و تکنوازان موسیقی کلاسیک سمنان هم در بخش پایانی برنامه، هر یک به اجرای پیانو پرداختند.

 

مرکزی

نخستین بخش شب موسیقی استان مرکزی را گروه فرزانه به سرپرستی احمد زکریایی آغاز کرد. آنها دستگاه چهارگاه را برای هنرنمایی انتخاب کرده بودند و در ابتدا، اثر جاودان "صبحگاهی" ساخته استاد حسن کسایی را نواختند. گروه "فسانه" هم با انتخاب آثاری از پرویز مشکاتیان قطعاتی را در دستگاه همایون اجرا کردند. اما برنامه گروه "عندلیب" با اجرای برادران موسوی از شهرستان اراک یاد آور کارهای مشترک کیهان کلهر و شجاعت حسین خان هندی بود که البته موسیقی شان به هیچ روی طعم هندی نداشت.

 

اردبیل

استان اردبیل در این مجموعه برنامه ها، بسیار ضعیف ظاهر شد. گروه موسیقی عاشیقی از مشکین شهر، گروه موسیقی مجلسی آذربایجانی از شهر اردبیل با ارائه یک موسیقی مجلسی متأثر از سبک عالیم قاسم اف و تکنوازی زیبایی از ساز بالابان برنامه آن شب را تشکیل می داد.

 

کرمانشاه

در ابتدا گروه موسیقی بیستون با پوشش کردی به روی صحنه آمدند. این گروه با ساز تنبور و دف، جلوه هایی از موسیقی باستانی منطقه را به نمایش گذاشتند و در عین حال نمونه های جدیدی برگرفته از همین موسیقی را نواختند که بسیار مورد توجه قرار گرفت. پس از ایشان هوره خوانی به حاضران پیشکش شد. سپس گروه موسیقی نجوا به روی صحنه آمدند و قطعاتی را با دو گویش فارسی و کردی اجرا کردند. شیوه تظیم قطعات گروه برگرفته از صدادهی گروه کامکارها بود. بخش پایانی موسیقی استان کرمانشاه به سرنا و دهل نوازی اختصاص داشت که حاضران را هم در داخل و هم خارج تالار وحدت به وجد آوردند.

 گروه بیستون کرمانشاه

اصفهان

نام و آوازه اصفهان در موسیقی ایرانی بر کسی پوشیده نیست. در ابتدا گروه فراق با ترکیبی آشنا از سازهای ایرانی در برابر حاضران قرار گرفت و قطعات مختلفی را در دستگاه نوا به اجرا درآورد. سپس در بخش کلاسیک یک کوئینتت زهی و یک گروه سنتیبه نام غزل هنرنمایی کردند تا اینکه با حضور یک گروه چهارنفره به خوانندگی علی اصغر شاه زیدی، فضای موسیقایی به سمت مکتب اصفهان رفت. شاه زیدی در این برنامه قابلیت و توانمندی خود را بار دیگر با انتخاب اشعاری مناسب به صورت بداهه خوانی و مناسب خوانی که از ویژگیهای اصلی مکتب آواز اصفهان می باشد، نشان داد.

 

گیلان

شب موسیقی گیلان را در ابتدا هنرمندان ارکستر کلاسیک استان به رهبری علی احمدی فر آغاز کردند. ارکستری با 30 نفر نوازنده که به خوبی تواتنست قابلیت های جوانان گیلانی را در اجرای قطعات موسیقی کلاسیک به نمایش بگذارد. پس از آنها استاد قسمت خانی، یگانه خواننده موسیقی بومی تالش ها، به همراه آرمین فریدی نوازنده تنبوره تالشی و محمد صفری نوازنده دایره روی صحنه آمد و شور و شعف خاصی در تالار افکند. برنامه پایانی گیلانی ها، اجرای موسیقی بومی شرق گیلان توسط بزرگ خواننده این دیار، استاد فریدون پور رضا بود. نام و صدای فریدون پور رضا برای تقریباً همه مردم ایران آشناست. صدای وی در تیتراژ آغازین مجموعه تلویزیونی "پس از باران" باعث شد علاوه بر گیلانی ها، علاقه مندان دیگری از نقاط دیگر کشور پیدا کند.

 استاد قسمت خانی خواننده تالشی

کردستان

در شب موسیقی استان کردستان غلبه با موسیقی کردی بود. حتی گروه موسیقی دستگاهی انجمن موسیقی سنندج هم با دو خواننده فارسی و کردی به اجرای برنامه پرداخت. البته از کردها چنین انتظاری می رفت. زیرا غنای موسیقی بومی کردستان آنقدر بالاست که حتی در نبود سایر گونه ها، براحتی می توان قابلیت های موسیقایی این استان را به نظاره نشست. یکی از  جلوه های ناب موسیقی کردستان آواز منطقه هورامان است که جلوه هایی از آن ارائه شد. در ادامه گروه موسیقی آبیدر با سازهای بومی جلوه دیگری از موسیقی کردی را به نمایش گذاشت. اما کردستان تنها به موسیقی خودش اکتفا نکرده بود. یک هنرمند جوان با تکنوازی پیانو نشان داد که موسیقی کلاسیک هم در این استان جایگاهی درخور دارد.

 

هرمزگان

شب موسیقی هرمزگان برخلاف معمول شب های دیگر که گروه آغازگر برنامه، پشت پرده خود آماده می کرد تا پرده بالا برود، با حرکت کاروانی گروه موسیقی نغمه هرمزگان از پشت صحنه به سوی حاضران تالار وحدت همراه بود. نوازندگان در پیش و گروه دختران با لباس بندری در پس آنان با سردادن کل –نوعی آوای شادمانی- و پاشیدن نقل به سوی جمعیت، کم کم در برابر دیدگان مردم قرار گرفتند. حرکت آنان تلفیقی از موسیقی و نمایش بود که در واقع جلوه ای از مراسم شادمانی ساحل نشینان خلیج فارس را به نمایش می گذاشت. اما یکی از بخش های جالب موسیقی هرمزگان نوای نی جفتی بود. استاد قنبر راستگو یکی از قوی‌ترین نوازندگان نی جفتی این استان  است که با نی جفتی می تواند صدای پرندگان و جاشوها یا ملوانان  را تقلید ‌کند. بدین صورت که در حین نواختن ملودی با یکی از نی ها صدای ممتد و با نی دیگری صدای یک پرنده  یا انسان را تولید می کند. در بخش موسیقی کلاسیک علی امینی، حبیب اسماعیلی و هادی آرمین به اجرای قطعاتی پرداختند که قطعه‌ی "آی سیاه زنگی" با تنظیم هادی آرمین با استقبال بیشتری رو‌به‌رو شد و اما  آخرین و قوی‌ترین بخش اجرایی موسیقی هرمزگان، اجرای موسیقی زار بود که باز هم توسط گروه نغمه هرمزگان اجرا شد. پیش از اجرای موسیقی زار، یک خواننده پاپ هرمزگانی یکی از ترانه‌هایش را به صورت لب‌خوانی اجرا کرد.

 استاد قنبر راستگو از هرمزگان

بوشهر

پس از اجرای شروه خوانی توسط یکی از خوانندگان بوشهری، گروه مروارید لیان که بی نیاز از معرفی است، بار اصلی موسیقی بوشهر را در شب موسیقی این استان بر دوش کشید. اجرای آنها به سبب هیجان خیلی زیاد همواره از وقت معمول بالا می زند و کسی هم نمی تواند مانع این کار بشود. علاوه بر آن حضور استاد احمد علیشرفی پیشکسوت نی انبان نوازی بوشهر به همراه فرزندانش در روی صحنه بسیار جالب بود.

 

زنجان

زنجانی ها با سه گونه موسیقی به پایتخت آمده بودند. نخست موسیقی دستگاهی، دوم موسیقی آذری- کلاسیک غربی و سوم موسیقی بومی منطقه که به موسیقی عاشیقی معروف است. در بخش موسیقی عاشیقی هنرمندان گروه عاشیقی زنجان به سرپرستی التفات داوود بیگی جلوه های متنوعی از موسیقی آذری را اجرا کردند.

 

فارس

استان فارس هم به لحاظ عنوان خود و هم به سبب خاستگاه دو ستاره ادب پارسی سعدی و حافظ، جایگاه ویژه ای در فرهنگ پارسی زبانان ایران زمین دارد و تصور این بود که در موسیقی نیز چنین اتفاقی بیفتد. اما ترکیب گروه های شرکت کننده از استان فارس حکایت دیگری داشت. یک گروه محلی قشقایی، دو گروه موسیقی کلاسیک و یک گروه موسیقی دستگاهی عمده بضاعت اهالی هنرمند استان فارس در شب موسیقی خودشان بود. البته باید دو مورد دو نوازی تار و تنبک و همینطور سنتور و تنبک را هم به مجموعه اضافه کرد.

 

خراسان جنوبی

گروه بازی های محلی صحرا از شهر بیرجند در شب موسیقی این استان سنگ تمام نهاد و عصاره ای از موسیقی و بازی های منطقه خود را به زیبایی نمایش داد. اجرای موسیقی کلاسیک توسط دو جوان بیرجندی نیز بخش دیگری از برنامه بود.

 

کهکیلویه و بویراحمد

آغازگر برنامه های شب موسیقی این استان چیزی نبود جز نوای کرنا و نقاره که به نوعی شناسنامه موسیقی منطقه محسوب می شود. در ادامه، یک جوان بویراحمدی با تأثیرپذیری از نوار آشنای "آستان جانان" پرویز مشکاتیان، به تکنوازی سنتور مشغول شد و اجرایی نسبتاً مناسب از آن اثر مشهور ارائه داد. اما جالب ترین بخش موسیقی این استان با رونمایی پدیده آوازی منطقه، پیمان یزدانی صورت گرفت. این نوجوان مستعد که پیش از این در چند جشنواره موسیقی محلی از جمله ششمین جشنواره موسیقی نواحی ایران در کرمان به دبیری محمدرضا درویشی، مقام نخست را کسب کرده بود، به همراه کمانچه کاظم کریمی قطعات زیبایی از آوازهای خاص منطقه خود را اجرا کرد. در بخش دیگری از برنامه، بازی های آیینی بویراحمدی به همراه آوازخوانی محلی انجام شد. حضور سهراب شفیغی خواننده نام آور منطقه در تالار وحدت جالب بود. وی پیش از این در ششمین جشنواره موسیقی نواحی کرمان به عنوان استاد پیشکسوت مورد تجلیل قرار گرفته بود. آواز سرتاسر بومی وی به همراهی کمانچه کاظم کریمی نشان از حفظ اصالت های آوازی منطقه داشت. پس از وی گروه موسیقی سنتی از شهر یاسوج با سه تار و آواز در بیات ترک به هنرنمایی پرداختند.

 کهکیلویه و بویر احمد

قم

هیچ کس تصور نمی کرد در یک چنین استان کوچکی بتوان گونه های متنوع و جذابی از موسیقی بومی و سنتی پیدا کرد. اجرای گروه موسیقی چوگور از شهر قم که در واقع متعلق به شاهسون های مقیم این منطقه بود، رنگی دیگر از موسیقی قومی و بومی ایران را به نمایش گذاشت. پس از آن گروه کوبه ای "ضرب سماع" به سرپرستی سید حمید شاه احمدی و آواز و ضرب زورخانه سید محمدعلی اسحاقی اجرای زیبایی از موسیقی کوبه ای و آواز نوا ارائه کردند. در ادامه برنامه وقتی هنرمندان سفید پوش ایل شاهسون با سرنا و دهل و انجام بازی های محلی خود به روی صحنه آمدند، گل روی حاضران شکفت.

 

ایلام

در ابتدا دونوازی تنبور و دف و در ادامه گروه موسیقی آلامتو به اجرای موسیقی پرداختند. آلامتو در گویش کردی ایلامی به معنی سرزمین طلوع خورشید است. دونوازی دوزله و تنبک که یکی از گونه های آشنای مناطق کردنشین به شمار می رود، بخش دیگری از برنامه بود.

 

همدان

کاروان هنرمندان استان همدان با سه گروه موسیقی به تهران آمده بودند. در ابتدا گروه هزار دستان در دستگاه شور نواختند و خواندند. اجرای آنها روایتی کلاسیک از موسیقی دستگاهی ایران بود. گروه موسیقی مفتون با ترکیبی از سازهای آشنا و نا آشنا وارد صحنه شد. سازهای تنبور، دف و تنبک برای حاضران آشنا بودند ولی سازی شبیه به سه تار که صدایی کاملاً منحصر به فرد داشت، نظر همگان را جلب کرده بود. این ساز بم صدا، "اندوه" نام داشت که توسط میر وحید رادفر سرپرست گروه طراحی و ساخته شده بود. جنس صدای اندوه گاهی به عود، گاه به سلانه –ساز ابداعی حسین علیزاده- و گاه به دیوان کردی می مانست. در مجموع، صدای حاصل از گروه مفتون نوعی از طراوت را با خود داشت. در بخش پایانی، گروه فارابی با ترکیبی از سازهای ایرانی و غربی به روی صحنه آمدند. وجود پیانو، فلوت و ویلن در کنار سازهای تار، سنتور و تنبک، خود به خود ارکستر گلها را به ذهن متبادر می کرد.

 

یزد

گروه صبا به عنوان تنها سفیر موسیقی استان یزد برنامه خود را به صورت یک کنسرت مستقل در دو بخش تنظیم کرده و بیشتر قطعات هر بخش، بازنوازی و بازخوانی آلبوم "ناشکیبا" اثر مشترک اردشیر کامکار و همایون شجریان بود. واقعیت آن است که یزد نتوانست در این شب اعتباری برای خود دست و پا کند و حضوری بسیار کم فروغ داشت.

 

مازندران

مازندرانی ها با آوردن سه گونه موسیقی محلی، سنتی و کلاسیک نشان دادند که استان شان در هر سه شاخه، ظرفیت های قابل تأملی دارد. در ابتدا گروه موسیقی محلی صفی الدین به سرپرستی و خوانندگی ابوالحسن خوشرو به اجرای برنامه پرداختند. سه نوازنده همراه وی همگی خوشرو بودند واین نشان می دهد که گروه صفی الدین یک گروه موسیقی از نوع خانوادگی است. گروه کلاسیک "سایه ها" پس از اجرای موسیقی محلی واترد صحنه شدند و قطعاتی با نام "آنجلا" ، "اسپانولا" ، "ال ولیو" و " دل اسیر" را اجرا کردند. دو جوان مازندرانی هم به تکنوازی ویلن و پیانو پرداختند. در بخش موسیقی سنتی، مازندرانی ها با یک گروه کوچک به هنرنمایی پرداختند. انتخاب دستگاه چهارگاه نشان از اعتماد به نفس اعضای گروه داشت. زیرا اجرای موسیقی در این دستگاه دشوارتر از اجرای دیگر دستگاه های موسیقی ایرانی است.

 

کرمان

کرمانی ها ظاهراً برای همدردی با اهالی داغ دیده بم، نخستین اجرای موسیقی استان خود را به گروه محلی امید بم اختصاص دادند. این گروه با سازهای سرنا و دهل و همراهی حرکات بازیگران جلوه هایی از مراسم حنابندان سنتی منطقه بم را به نمایش گذاشتند. در ادامه، گروه موسیقی شباهنگ از شهر کرمان به روی صحنه آمدند. ترکیب سازهای گروه از یک ارکستر مجلسی نیمه ایرانی نیمه غربی تشکیل شده بود و البته وقتی صدای آن بلند شد، تداعی نمونه آثار برنامه گلهای رادیو می کرد. گروه کوچک دیگری با نام کرمان و باز هم از شهر کرمان به روی صحنه آمدند. صدای حاصل از گروه کرمان نیز تداعی موسیقی های شهری دوره معاصر را می کرد که در آنها نقش اصلی را یک یا چند ساز غربی بر عهده دارند. بخش پایانی موسیقی استان کرمان به منطقه تاریخی جیرفت اختصاص داشت. گروه محلی قمادین که نام گروه خود را از نام قدیم شهر جیرفت اقتباس کرده بودند، با اجرای ساز و آواز محلی آغاز کردند. آنها در ادامه به اجرای بازی محلی منحصر به فرد خودشان پرداختند  که تقریباً می توان گفت در تمام ایران نمونه مشابهی ندارد.

 

سیستان و بلوچستان

ترکیب اعزامی گروه های موسیقی استان سیستان و بلوچستان به طور کامل از نوع بومی انتخاب شده بود که این می تواند نشان دهنده رونق موسیقی بومی در این منطقه پهناور باشد. در ابتدا محمد اسحاق بلوچ نسب، چهره آشنای خنیاگری بلوچستان به اتفاق علی محمد بلوچ، دیگر موسیقیدان نام آشنای این منطقه و دو همراه دیگر وارد صحنه شدند و به اجرای گونه هایی از موسیقی هنری بلوچستان پرداختند. در ادامه، چهره بسیار آشنای دونلی نوازی این دیار، استاد شیر محمد اسپندار با همراهی دو هنرمند دیگر وارد صحنه شدند و دو قعطه جذاب را نواختند. اسپندار مشهورترین چهره موسیقی بلوچستان است که تقریباً همه اهالی موسیقی هنری ایران وی را می شناسند. حبیب الله قادر آتشگر چهره مشهور موسیقی سیستان از شهرستان زابل با گروه حسینا به پایتخت آمده بود تا به عنوان تنها سفیر موسیقی سیستانی ادای دینی به فرهنگ منطقه خودش کرده باشد. در ابتدا وی با قیچک نوازی و آوازخوانی اش، حاضران را میخکوب کرد و سپس به همراه نوازنده سرنا و دهل و بازیگران محلی، جلوه ای از هنرهای نمایشی سیستان را به نمایش گذاشت.

 

قزوین

استان قزوین با مساحتی کوچک، فراتر از آنچه تصور می شد، در شب های موسیقی ایران ظاهر شد. از این نظر می توان آن را با استان کوچک قم مقایسه کرد که خارج از تصور حاضران به هنرنمایی پرداخت. گروه موسیقی کلاسیک مهرگان، تکنواز چوگور از قوم زرگرهای قزوین و گروه پژواک، نمایندگان موسیقی استان قزوین در آن شب بودند و هر کدام به خوبی توانستند سطح موسیقی کلاسیک، بومی و سنتی استان خود را به نمایش بگذارند. یکی از بخش های جالب شب موسیقی قزوین، اجرای موسیقی قوم زرگر توسط نصرالله زرگر با ساز چوگور و آواز بود. موسیقی بومی زرگرها بیشتر به موسیقی مناطق مرکزی و جنوب زاگرس شباهت دارد و تقریباً هیچ ردپایی از موسیقی ترک های آذربایجان در آن دیده نمی شود. اما وقتی گروه پژواک با ترکیبی آشنا از سازهای ایرانی به صحنه آمد، انتظار اجرایی شبیه به سایر گروه های موسیقی سنتی انتظار می رفت که این تصور در هنگام اجرا کاملاً رنگ باخت. زیرا هنرمندان جوان این گروه خود را چندان درگیر کلیشه های رایج گروه نوازی نکرده بودند و با آزادی بیشتری می توانستند هنرنمایی بکنند. اعضای گروه علاوه بر قدرت نمایی در گروه نوازی، تکنوازی های جالب و منحصر به فردی هم ارائه دادند و این نشان می داد که جمعی نخبه گرد هم آمده اند تا بتوانند صدایی جدید در موسیقی ایرانی تولید کنند. سطح اجرای گروه پژواک در بین گروه های موسیقی دستگاهی 30 استان کشور از برخی جهات بالاتر بود که توجه به آنها می تواند راهگشای دیگر گروه های جوان موسیقی کشورمان باشد.

 

آذربایجان غربی

پایان بخش شب های موسیقی ایران با هنرنمایی هنرمندان استان آذربایجان غربی همراه بود. این استان از ترکیب جمعیتی متنوعی چون ترکی، کردی و ارمنی برخوردار است و به همین دلیل موسیقی رایج در آن هم چند رنگ شنیده می شود. در ابتدا عاشیق یوسف اوهانس به هنرنمایی پرداخت. پس از آن ارکستر کلاسیک آذری با نام آی ایشیغی قطعاتی از موسیقی نوین آذربایان را نواختند و خواندند و پس از آن یک نوازنده جوان به تکنوازی تار آذری پرداخت. اما دونوازی کمانچه و نقاره توسط آیدین رستمی و رضا علیزاده بسیار مورد توجه قرار گرفت. آیدین رستمی با سنی کمتر از بیست سال چنان آرشه بر کمانچه می کشید که گویی هفتمین دهه از عمرش را سپری می کند. تسلط وی یادآور نوازندگی های استاد بزرگ موسیقی آذربایجان هابیل علی اف بود. وقتی نوبت موسیقی کردی رسید، در ابتدا جوانی به نام ریپوار باپیری به تکنوازی شمشال پرداخت. او نیز با نوای شمشال خود، هنرمند بزرگ کردستان استاد قادر عبدالله زاده را به یاد آورد. پایان بخش برنامه های استان آذربایجان غربی و در واقع پایان بخش شب های موسیقی ایران، اجرای موسیقی کردی توسط گروه نالی از شهرستان اشنویه بود. آنها در ابتدا پس از نواختن پیش درآمدی کوتاه قطعه آوازی را همراهی کردند که بسیار مورد توجه قرار گرفت. آنچه احمد پورمعروف خواننده جوان گروه می خواند چیزی نبود جز یکی از بکرترین آوازهای منطقه کردستان که بدون دست خوردگی، زیبایی های دوران گذشته را با خود به همراه داشت. خواننده بزرگ این نوع آواز در ایران، استاد خله درزی است که تمامی کردهای جهان نوای سحرانگیز او را می شناسند.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هفتم آبان 1386ساعت 19:10  توسط هوشنگ ساماني  |